""

بیوگرافی دکتر فیروز نادری، مدیر ارشد NASA

1

در سال ۱۳۸۳ نشریه Science  دست به انتخاب ده اتفاق تاثیرگذار علمی بشر زد و در قسمت های بالای آن فهرست، کاوش‌های روباتیک سیاره مریخ توسط دو کاوشگر روح و فرصت که نشانه‌هایی از وجود آب را کشف کرده بودند، قرار داشت. در پشت این ماموریت حضور مدیریت برجسته یک فرد مشخص بود و او کسی نبود جز دکتر فیروز نادری از به نام ‌ترین ایرانی‌های حال حاضر دنیا. او در بیست و ششم اسفند هزار و سیصد و بیست و چهار در شهر شیراز متولد شد، تحصیلات ابتدایی خود را در شیراز و دوره دبیرستان را در دبیرستان اندیشه تهران به اتمام رساند.

در سال هزار و سیصد و چهل و سه به ایالات متحده آمریکا رفت و پس از تحصیلات لیسانس و فوق لیسانس در رشته مهندسی برق، در سال ۱۳۵۵ تحصیلات Ph.D. خود را در رشته مهندسی الکترونیک در دانشگاه کالیفرنیای جنوبی به اتمام رساند. پس از اتمام تحصیلات خود در سال ۱۳۵۵ به کشور بازگشت و فعالیت خود را در مرکز سنجش از دور ایران در شهر تهران شروع ‌کرد و پس از دو سه سال فعالیت، به دلیل فقدان امکانات مورد نیاز برای بسط مطالعات و پژوهش‌هایش کشور را به مقصد ایالات متحده امریکا ترک کرد و در سال ۱۳۵۸، یعنی حدود سی و شش سال پیش فعالیت خود را در ناسا آغاز کرد.

عکس دکتر فیروز نادری

دکتر فیروز نادری

او در این مدت شغل های فنی و مدیریتی زیادی را در زمینه اقمار مصنوعی مخابراتی متحرک، رادارهای سنجش از دور اقیانوسی، رصدخانه‌های تحقیقاتی اختر فیزیک و اکتشاف مریخ و سایر اجرام منظومه شمسی بر عهده داشت. نادری از سال ۱۳۷۵ مدیر برنامه منشاء حیات ناسا بود. در سال ۱۳۵۸ به «آزمایشگاه پیشرانش جت» (JPL) پیوست و به عنوان مدیر آزمایشات پروازی علوم فضا و مدیر طرح تفرق‌سنج ناسا به کار پرداخت.

او در حال حاضر مسئولیت مدیریت‌ارشد برنامه‌ریزی استراتژیک JPL را برعهده دارد. وقتی این سمت را قبول کرد، ناگهان ایمیل‌ها و پیام‌های بی حد و حصری از سوی ایرانیان به سمت او سرازیر شد. خودش در این‌باره این موضوع می‌گوید: «همان زمان بود که فهمیدم دنیا چقدر کوچک است. اما تا حدودی نگران شدم، چون می‌دیدم مسئولیتم به خاطر حساسیت‌های هموطنانم بیشتر شده است».

در سال ۱۳۷۹ محققان بزرگ ناسا پس از دو بار شکست در هدایت و مدیریت پروژه اکتشافی مریخ تصمیم می‌گیرند که این پروژه را بدون نتیجه متوقف سازند اما راه‌کارها و مصمم بودن دکتر نادری باعث می‌شود که مدیریت این پروژه به او داده شود.

در سال ۱۳۸۰ تیم تحت مدیریتش توانستند مدارگرد اودیسه را به مدار مریخ بفرستند و مریخ‌نورد «روح» و سپس «فرصت» در پنجم بهمن سال ۱۳۸۳ بر سطح مریخ فرود آمد. دکتر نادری در ‌باره این موضوع می‌گوید: «روح» را به دریاچه‌ای فرستادیم که فکر می‌کردیم در آنجا بتواند شواهدی از وجود آب یا حیات قدیمی یافت کند. اما در این مورد تیر ما به خطا رفت! «فرصت» نیز به جایی که پیش‌بینی می‌شد دارای مواد معدنی نظیر هماتیت باشد فرستاده شد که توانست با کشف هماتیت که نشان‌دهنده وجود آب در گذشته است، کمک شایانی به ما بکند».

گفتنی است در سال ۱۳۸۸  مریخ‌نورد بسیار پیشرفته و بزرگی به نام ام. اس. ال که از سوخت اتمی استفاده می‌کرد به همراه یک آزمایشگاه مجهز علمی به فضا پرتاب شد و در سال ۱۳۸۹ به سطح مریخ‌ رسید. آزمایشگاه سنگ و کانی به همراه ۸ جز آزمایشگر دیگر آزمایشگاه این مریخ‌نورد را تشکیل می‌دهند. اگر این ماموریت با پیروزی همراه باشد قدم بعدی، جست‌وجوی مستقیم حیات در مریخ در سال‌های بعد از آن و حوالی سال ۱۳۹۵ خواهد بود. این ماموریت، در پی جواب دادن به سه پرسش و هدف اصلی اجرایی گردیده است:

  1. در نظر گرفتن شرایط مریخ در طول تاریخ. آیا حیاتی در گذشته در آن وجود داشته یا این که در آینده بوجود خواهد آمد؟
  2. آیا اگر شرایط حیات وجود داشته، آیا حیاتی هم بوجود آمده یا خیر؟
  3. آیا اگر حیاتی هم بوجود آمده است در حال حاضر هم به شکلی خاص دیده می شود یا خیر؟

همه مریخ نوردهای آینده به قصد رسیدن به جواب این پرسش ها است که راهی مریخ می شوند.

دکتر نادری در مورد سفر انسان به مریخ می‌گوید: «فرستادن انسان به مریخ به قدری دشوار و پیچیده خواهد بود که ارسال ام. اس. ال و موفقیتش نیز نمی‌تواند پیش نیاز آن باشد. سه مرحله برای سفر به مریخ متصور است:

پرتاب از زمین، هدایت از زمین تا مریخ و  فرود در مریخ. بخش دوم این ماموریت آسان‌ترین بخش آن خواهد بود و دشواری آن فرود در مریخ و پرتاب از زمین است.

دشوارترین مرحله فرود در مریخ کند کردن شتاب فضاپیما است. در حال حاضر و در ماموریت‌های کنونی سپر حرارتی – چتر و موتورها می‌توانند شتاب را کم کنند. اما در زمانی که فضاپیمای حامل انسان بخواهد با بیست تا بیست و پنج برابر وزن و اندازه در سطح مریخ فرود آید کار کمی مشکل تر خواهد شد. ما هنوز فناوری مورد نیاز برای این کار را در اختیار نداریم.

هنگامی که از وی این سوال تکراری پرسیده شد که سفر انسان به مریخ در چه زمانی قابل تصور است؟ حدس هایی که در زمان حال وجود دارد سال های بین ۱۳۹۴ و ۱۳۹۹ را زمان احتمالی سفر انسان به مریخ در نظر می گیرد.

با توجه به مشکلاتی که یادآور شدید چه زمانی را می توانیم برای این سفر در نظربگیریم؟ گفت:

با توجه به مشکلات فناوری و مالی که بر سر این راه وجود دارد به نظر نمیرسد تا نیمه این سده بتوانیم تمامی امکانات این سفر را فراهم کنیم و باید تا دهه های آتی صبر کنیم. برای جواب دادن به این سوال باید به مقدمات پرتاب و فناوری هایی که در حال حاضر در اختیار داریم توجه کنیم. در ابتدا روی شاتل ها صحبت می کنیم.

اما پروژه شاتل ها به دلیل قدیمی شدن تکنولوژی های ساخت و هزینه های گزاف و خطراتی که داشته اند در سال ۱۳۸۹ کنار گذاشته شدند!  اما  ناسا در حال تعیین جانشین هایی برای شاتل ها است این پرنده های نوین دیگر شبیه به شاتل ها نبوده و به پروگرس ها – فضا پیماهای روسی شباهت خواهند داشت که ساختمانی مشابه آنها دارند. در پروگرس ها مکان استقرار فضانوردان بالای موشک پرتاب کننده در نظر گرفته می شود که سیستم های جدید ناسا هم مشابه به آن خواهد بود. تاریخ شروع به کارگیری این فضاپیماها سال ۱۳۹۳ در نظر گرفته شد.

این زمانی است که ناسا طبق زمانبندی های ماموریت های خود قصد دارد تا دوباره به ماه عزیمت کند ولی این بار دیگر شبیه به مسابقات فضایی دهه های اولیه عصر فضا که برای فتح ماه بین شوری و امریکا رقابت مشکلی بود جنگی بر سر فتح ماه نخواهیم داشت. تغییر پرتاب کننده ها و بالابر ها و همینطور سفر دوباره به ماه از مهمترین برنامه های ناسا طی دهه آتی خواهند بود. پس از این ما روی چگونگی سفر فضاپیماهای رفت و برگشت به مریخ و همین طور سفر انسان به مریخ برنامه ریزی می کنیم.

همانطور که قبلا یادآور شدم ما سه مشکل بزرگ برای رسیدن به این سیاره سرخ خواهیم داشت که پرتاب به مریخ – هدایت تا مریخ و فرود روی مریخ هستند اما یک سختی دیگری هم هست! و آن هزینه های بالای این ماموریت  است که غیر قابل تصور خواهد بود. به طور مثال در زمان فرود اولین انسان به ماه با بودجه های کنونی نزدیک به هفتاد میلیارد دلار سرمایه گذاری دولت وقت آمریکا انجام شد تا آمریکا برنده مسابقه فتح ماه با شوروی باشد مسابقه ای که سیاسی بود. این مبلغ هنگفت قسمت زیادی از هزینه های جاری دولت آن زمان را تشکیل میداد. ولی حدس ما برای انجام سفر انسان به مریخ در حال حاضر رقمی بالغ بر دویست تا چهارصد میلیارد دلار است !

مشکل سوم سلامتی انسان در فضا و مریخ. سفر چند روزه به ماه و اقامت در آن از نظر فیزیولوژی بدن خطرات زیادی برای انسان نداشته و به مشکلی از این نظر بر نخوردیم.برنامه ای که حداکثر طی چند روز رفت و برگشت فضانوردان به ماه  انجام می پذیرد. ولی سفر به مریخ کاملا متفاوت است. ما با تجهیزاتمان در حال حاضر حدود هفت ماه زمان لازم خواهیم داشت تا فاصله بین زمین تا مریخ را  طی کنیم. هفت ماه سفر در زمانی است که مریخ در نزدیکترین حالت با زمین باشد

این را هم به یاد داشته باشید که زمان برگشت هم باید در تاریخی باشد که دوباره مریخ نزدیکترین فاصله را به زمین داشته باشد تا همین هفت ماه زمان برای رسیدن به زمین را صرف شود. پس از رسیدن به مریخ نوزده ماه طول خواهد کشید تا دوباره شرایط ایده ال برای برگشت به زمین فراهم شود. یعنی فضانوردان زمانی در حدود چهارده ماه را در راه رفت و برگشت از مریخ هستند و نوزده ماه نیز باید در مریخ به سر برند. با این شرایط دشوار می توان در نظر گرفت که سفر انسان به مریخ نمی تواند طی یکی دو دهه آتی صورت گیرد.

دکتر نادری بارها مورد تقدیر قرار گرفته است که از آن‌ جمله می‌توان موارد زیر را نام برد: بالاترین نشان ناسا «مدال خدمات برجسته»، انتخاب به عنوان فرد موثر سال ایالات متحده، لیبرال پرایز ۲۰۰۴ که پیش از او به پاپ بندیکت شانزدهم اعطا شده بود و نشان افتخار الیس آیلند در سال ۲۰۰۵ که از برند‌گان قبلی آن می‌توان به بیل کلینتون، هنری کیسینجر، باب هوپ، محمدعلی کلی و فرانک سیناترا اشاره کرد.

مطالب مرتبط

اشتراک:

درباره نویسنده

۱ دیدگاه

نظر خود را بیان کنید