""

فرش پازیریک چیست و هر آنچه که باید از فرش پازیریک بدانید

0

دست بافته های اجداد ما
فرش و فرش بافی به شکل عجیبی در تمام شاخه هایش از طرح و نقشه تا بافت در خون ایرانیان است. آن چنان که امروز مردمان گوشه و کنار این فلات تاریخی، هر کدام طرح های خاص خودشان را برای فرش دارند. از فرش کرمان و کاشان و تبریز گرفته تا گبه ها و زیلوهای عشایر.
این سنت دیرین، قطعا ریشه در گذشته های دور دارد در سال ۱۹۴۹ (۱۳۲۸) حین کاوشهای باستان شناسی در دره ای به نام پازیریک واقع در شمال کوهستان های مغولستان ( در هشتاد کیلومتری جنوب سیبری) در گور یخ زده یکی از پادشاهان سکایی و کنار دیگر اشیای باستانی، فرشی پیدا شد که تاریخ فرش بافی و استفاده از قرش را قرن ها عقب برد.
دره ی پازیریک و دشت های کوهستان آلتای به همراه تمام منطقه ی شرق خزر تا نزدیکی مرزهای چین ( پیش از مهاجرت گوگ ترک ها به این مناطق و تشکیل امپراتوریشان ) تا آسیای میانه، در اختیار سکاها بود، به همین دلیل تا مدت ها مشخص نبود فرش پازیریک، بافت کدام یک از اقوام است. آیا پازیریک فرش بومی اقوام آلتایی بود؟ یا کار سکاها؟ از حمله ی سکاها به دیگر نقاط به دست آمده بود یا هدیه ی دیگر اقوام به شاه سکاها محسوب میشد

۱پازیریک حداقل متعلق به پانصد سال پیش از میلاد مسیح است . یعنی روزگاری نزدیک به دوران هخامنشیان یا ابتدای آن دوره، دوره ای که ایران حکومت مادها را تجربه کرده بود. باستان شناسان این مساله را با آزمایش رادیو کربن مشخص کردند.

۲ قالی پازیریک امروز در موزه ی آرمیتاژ مسکو نگهداری می شود. یکی از بزرگترین و با ارزشترین موزه های جهان ، بنایی که سال ۱۷۶۴ در آن جایی که آن زمان کاخ زمستانی تزارها بود توسط کاترین امپراتریس روسیه و با خرید بیش از دویست نقاشی تاسیس شد.

فرش پازیریک

فرش پازیریک

۳ فرش پازیریک را سرگئی رودنکو باستان شناس روس کشف کرد رودنکو در بررسی های اولیه خود این فرش را از بافته های اقوام ایرانی پارت یا ماد معرفی کرد و اسب های حاشیه فرش را شبیه اسب های تخت جمشید دانست. با این حال تا سال ۱۹۸۹ هنوز بسیاری این فرش را بافته ی اقوام بومی آلتایی می دانستند و رسیدن فرش ایرانی به شمال مغولستان برایشان بسیار بعید و عجیب بود.

۴ اولین بار نجات دیاربکرلی نویسنده ی اهل ترکیه (کسی که هیچ نسبتی با تاریخ و باستان شناسی نداشت) این فرش را به اقوام آلتایی نسبت داد. با این حال بنیاد فورد در سال ۱۹۸۹ با بودجه ای خاص تحقیقاتش را روی فرش آغاز کرد. بعد هم کارن رابینسون محقق آمریکایی مقاله ای مفصل در مدخل فرش های پیش از اسلام در دانش نامه ی ایرانیکا و پازیریک را فرشی ایرانی دانست

۵ اختلاف نظر میان محققان فورد بسیار زیاد بود.
مثلا دیوید استروناخ دیگر محقق بنیاد فورد در همان مقاله نوشت فرش احتمالا بافت اقوام آلتایی اما بدون شک طرحش ایرانی است یا جان هاسگینز سرپرست تیم تحقیقاتی فورد نظرش بر بافت فرش توسط ماساگت ها ،همان قومی که کوروش در جنگ با آنها کشته شد ، بود.با این حال، با توجه به نوشته های رودنکو و رابینسون، ایرانی بودن پازیریک بسیار محتمل تر از غیر ایرانی بودن آن است.

۶ دم اسب ها و کاکل آن ها مانند اسب های ایرانیان در تخت جمشید است . همچنین به گفته رودنکو، نقش گوزن ها شبیه گوزن زرد خال دار ایرانی است که قطعا در آن زمان (برعکس امروز) در فلات ایران فراوان یافت می شد.او در عین حال صف های منظم را یادآور نظم صفوف ایرانیان می داند که بعدها در نقش های هخامنشی تکرار شد. ضمن اینکه گله بانان حیوانات که دست راست خودشان را روی اسب گذاشته اند شباهت غیر قابل انکاری با نقش های تخت جمشید دارند.

۷ بافنده ی فرش پازیریک، کاملا از رنگ های شاد و زنده استفاده کرده . سبز، آبی، زرد، نارنجی روشن و قرمز تیره. نقش و نگارها همگی تقارن دارند. جنس فرش،پشمی است و ۳۶۰۰ گره و کناره های کوچک یک در یک و نیم سانتی متری دارد . این مقدار تزئینات و تراکم خبر از پیشرفت فرش بافی ایرانیان در دوران هخامنشی می دهد
۸ فرش پنج حاشیه دارد. حاشیه ی اول جانوران افسانه ای بال دار، حاشیه ی دوم سوارکاران، حاشیه سوم تکرار یک گل چهار پره، حاشیه ی چهارم گوزن های خال دار و حاشیه ی پنجم مشابه حاشیه اول ، در وسط فرش هم ۲۴ مترمربع قرار دارند، که در هر کدام یک نگاره ی هشت پر دیده می شود.

دانستنیها

پارس کده

 

مطالب مرتبط

اشتراک:

درباره نویسنده

نظر خود را بیان کنید